Նոր մրցանիշ․ Հայաստանի զբօսաշրջութիւնը աննախընթաց աճ կ’արձանագրէ 2026-ին

Այցելուներու աճող թիւը, օդային նոր կապերը եւ միջազգային ճանաչման ընդլայնումը կը վկայեն, որ Հայաստանի զբօսաշրջութիւնը կը թեւակոխէ զարգացման նոր փուլ մը։ 2026-ը կրնայ դառնալ Հայաստանի միջազգային զբօսաշրջային դիրքի էական ամրապնդման տարի մը։

ԽՈՐԱՆ․․․

Ամէն արարած իր խորանն ունի․․․ Իսկ խորանը այդ           ո՛չ մայր տաճար է,           ո՛չ հուրի մեհեան,           ո՛չ սինիկոկ է,           եւ ոչ ալ մզկիթ,           կամ աղօթարան․․․ Հոն չկայ սկիհ, բագին, խնկաման...

Կրթութիւնը եւ մտածելու արուեստը ԱԻ-ի (AI) դարաշրջանին

Մարդկային պատմութիւնը ցոյց կու տայ, թէ արհեստագիտական իւրաքանչիւր մեծ յեղափոխութիւն փոխած է նաեւ կրթութիւնը։ Գիրին գիւտը, տպագրութիւնը, ճարտարարուեստական յեղափոխութիւնը, համակարգիչը եւ համացանցը՝ ամէն մէկը նոր ձեւով վերաձեւակերպած է գիտելիքը, դպրոցը եւ ուսուցիչին դերը։

Ինքնապաշտպանութեան լուռ մանկավարժութիւնը

Վաղ յուշերէս մին կապուած է մանկապարտէզի մէջ մեր երգած երգերէն մէկուն։ Այո, երգ. այն ալ՝ զուարճալի։ Նախասիրած ուսուցիչներէս օրիորդ Արաքսին ամէն առաւօտ մեզ կը դիմաւորէր դաշնամուրի ընկերակցութեամբ, իր պատրաստած գունաւոր դերձանէ գունդերով։

Ճամբան

Կամա՜ց-կամա՜ց կը հեռանամ կենսաչուէն՝ Լըքանելով ամեն ինչ որ աշխարհին Է պատկանած, ու կ՚որոնեմ կուրօրէն Այդ սուրբ ճամբան, որ կը տանի դէպ՚ երկին: Հազար տարի անդունդին մէջ ես շրջած Էի որպէս դիակային մի էակ` Սպասելով թէ ե՞րբ պիտի իմ մեռած

Ինչո՞ւ արուեստական իմացականութիւնը (ԱԻ-AI) չի մտածեր, չի տրամաբաներ, խելացի չէ եւ երբեք գիտակցութիւն պիտի չունենայ

ԱԻ-ն ալկորիթմներու փունջ մըն է՝ տեղաւորուած համակարգչային մեծ միջավայրի մը մէջ։ ԱԻ-ն ինքն իրեն չէ՛ յղացած։ Անիկա յղացուած է մարդոց կողմէ։ ԱԻ-ն ինքն իրեն չէ՛ շինած. անիկա կառուցուած է գիտնականներու կողմէ։

ՄԱՐԴՈՅԹԸ*

Մարդոյթը* Բարձր չի խօսիր ան կը շշնջայ այն պահին, երբ ձեռքդ կը դպչի մէկ ուրիշի ցաւին եւ դուն չես փախչիր․․․

Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւնները՝ Պաքուէն դիտուած

Ստորեւ կը ներկայացնենք ատրպէյճանցի հեղինակ Վասիֆ Հիւսէյնովի տեսակէտը, ինչպէս հրապարակուած է The Liberum առցանց վերլուծական հարթակին մէջ։ Յօդուածը կը ներկայացնէ զուտ հեղինակին գնահատականներն ու մեկնաբանութիւնները։

ՄԱՐԴԸ․․․

Ամէն արարած           իր արեւն ունի հետը կը ծնի           հետն ալ կը մեռնի․․․ Կը մեռնի ըսի․․․           Ո՜չ, չի՛ մահանար․․․ Ամէն արարած

«ԾԱՂԻԿՈՎ ԱՂՋՆԱԿ ՄԸ»

Աւելի քան երեսուն տարի է, որ կ’ապ­րիմ Ժընեւ ու կը բնակիմ Սէն-Ժան զբօսայգիին մօտակայքը։ Երկու զաւակներս յաճախած են զբօ­սայգիին յարակից Seujet դպրոցը։ Բազ­միցս անցած եմ այս զբօսայգիէն աշ­խատանքի երթալու ճանապարհին, յա­ճախ գտնուած եմ այնտեղ ճեմելու կամ պարզապէս խաղաղ պահ մը անցընելու համար:

Աւազանը

Լոյսէ աւազան մը անհուն ու կապոյտ, Որուն մէջ հոգիս միսմինակ կը լողայ. Կը բացուին դռներ՝ լայնածիր ու ոսկեայ, Ետեւը կանգած հըրեշտակ մ՚անծածկոյթ: Ես պէտք է ջուրէ վերմակն այս անթափանց Պատռեմ ու քանդեմ, որպէսզի վերանայ Արգելափակումն այս դաժան, ոգեքանց.

Թաննուրինի կարմիր գոհարները

Յուլիս ամսուան տաք եւ պայծառ կիրակիներէն մէկն էր։ Ընտանեօք որոշած էինք մեկնիլ Թաննուրին, հեռու՝ քաղաքի տաքէն ու աղմուկէն եւ ամբողջ օրը անցընել բնութեան խաղաղ գիրկին մէջ։  Մեր ինքնաշարժը կը բարձրանար,  Պաթրունի շրջանէն դէպի լեռներն ի վեր, անցնելով ոլորապտոյտ ճամբաներէ...

Սփիւռք եւ Հայաստան. շարունակելով քննարկումը

Շնորհակալութիւն կը յայտնենք Քանատայի մեր յարգարժան ընթերցողներէն՝ պրն. Վիգէն Լ. Ադդարեանին, իր մանրակրկիտ եւ մտածել տուող նամակին համար։ Անոր դիտարկումները կարեւոր լրացում կը հանդիսանան «Սփիւռք եւ Հայաստան․ մրցակիցնե՞ր, թէ՞ ռազմավարական գործընկերներ» յօդուածին շուրջ սկսած քննարկման:

Հայելին

Ու յանկարծ կը հասկնայ՝ մարդը երբեք այնքան հեռու չի փախչիր ուրիշներէ, որքան ինքն իրմէ։ Բայց որքան ալ հեռանայ, հոն է հայելին՝ լուռ, սպասող, ինչպէս դուռ մը՝ որ երբեք չի փակուիր, ինչպէս խիղճ մը՝ որ չի քնանար, ինչպէս մոխիրին տակ կայծ մը դեռ կարմրող։

․ ․ ․ ԲԱԶՄԱԿԷՏ

Ես չէի՛ գիտեր,           որ բազմակէտի կէտերն առանձինն,           բանալիներ են դարպասին փակուած           մութ, անթիւ, գաղտնի լուռ խորհուրդներու․․․ Ես չէի՛ գիտեր,           որ կէտերն փոքրիկ,           անգիտակցութեան ուղիներուն մէջ,           խեղճ թափառական շրջիկի մը պէս                     կը դեգերին լուռ․․․           Չե՛ն երգեր բարձր։                     Չեն ալ յայտնուիր։            

Երջանկութիւնը ալկորիթմներու մէջ չէ. World Happiness Report 2026

Տեղեկագիրը ամբողջ գլուխ մը նուիրուած է նաեւ Միջին Արեւելքի եւ Հիւսիսային Ափրիկէի (MENA) երկիրներուն։ Առաջին հայեացքով արդիւնքները զարմանալի են։ Այս շրջանը աշխարհի այն վայրերէն մէկն է, ուր ընկերային ցանցերու օգտագործումը բարձրագոյնն է։

Դուռը

Նստած առջեւը մութին՝ ես կը փնտռեմ ներքնապէս Բոլոր բաները մեկնած կամ արտաքսուած այս տեղէն. Ու ես դարձեալ կ'աղօթեմ խոցուած սրտիս խորունկէն, Ու յորդորանքըս խոնարհ ես կ'առաքեմ դէպի ձեզ:

Թուրքիոյ շուքին տակ Պաքուի աճող ազդեցութիւնը եւ սուրիահայութեան նոր մարտահրաւէրը

Յօդուածը կ'եզրակացնէ, որ Սուրիոյ մէջ Ատրպէյճանի աշխուժացումը մաս կը կազմէ աւելի լայն ռազմավարութեան մը, որով ան կը փորձէ ներկայանալ ոչ միայն որպէս յետխորհրդային փոքր պետութիւն մը, այլ որպէս շրջանային դերակատար՝ Կովկասէն անդին։

Աշխարհի բնակչութիւնը կրնայ նուազիլ․ ինչո՞ւ

Յօդուածին ցնցիչ դիտարկումներէն մէկը այն է, թէ աշխարհի 195 երկիրներէն աւելի քան երկու երրորդին մէջ ծնելիութիւնը արդէն իջած է բնակչութեան բնական վերարտադրութեան մակարդակէն վար։ 66 երկիրներու պարագային՝ միջին ծնելիութիւնը աւելի մօտ է մէկ զաւակի, քան երկուքի։

Քունը

Կարօտանքիս ալքէն կը բխին հուր ու թախիծ, Կու տան անոնք ինծի յաւէտ սէր ու մահիճ. Սէրը ցօղ մ՚է մաքուր, որ անհատ կը յորդի Եւ կ՚ոռոգէ ոգեաց շիրիմները ծարաւ: Երբ գլուխըս դնեմ սիրոյ կապոյտ բարձին, Թոյլատրեցէք ինծի յաւերժապէս քնանալ:

Յանդգնութիւն՝ հայերէնով արտայայտուելու. «Արուեստական Իմացականութիւն»

Երկար ժամանակէ ի վեր, artificial բառը հայերէնի մէջ թարգմանած ենք «արուեստական», հետեւաբար, առնուազն «Տարբերակ» հանդէսի պարագային՝ որոշեցինք artificial Intelligence-ը թարգմանել «Արուեստական բանականութիւն»՝ առանց շատ մտածելու intelligence-ի ճշգրիտ թարգմանութեան մասին:

Արեւելահայերէն-արեւմտահայերէն. Ինչպէ՞ս վայելել մեր լեզուի ամբողջական հարստութիւնը

Արդեօք դասական հայ գրականութիւնը պէ՞տք է վերածուի իր երկու լեզուաճիւղերուն միջեւ՝ Թումանեանը՝ արեւմտահայերէնի, Պարոնեանը՝ արեւելահայերէնի, որպէսզի իւրաքանչիւր հայ մանուկ կարենայ կարդալ ամէն մէկ հայ հեղինակ՝ առանց լեզուական խոչընդոտի հանդիպելու։