Երբ Պոլիսէն հեռանամ մայրենի լեզուիս կարիքը աւելի զգալի կ'ըլլայ, որովհետեւ օտար մըն եմ, սակայն օտար երկրի մէջ աւելի հարազատ եւ գիտակից եմ ինքնութեանս քան Պոլսոյ մէջ... այլեւս:
Պարզութեամբ յատկանշուող մեր խաղերը հաճելի էին եւ հասարակաց նկարագիր ունէին, բոլորս նոյն խաղերով կ՛աճէինք, Հալէպի Նոր Գիւղի թաղերուն երեխաները իրարմէ չէին տարբերեր իրենց արտաքինով, հագուստով եւ նկարագրով։
Բանտարկուած ենք այդ ոգեղէն ոլորտին մէջ,
ուրկէ ելլելը այդքան դառն է ...
իսկ մնա՞լը...
անդիմադրելի քաշողականութեամբ
դառնալ նոյն ծիրին մէջ,
որուն կեդրոնը...դո՛ւն ես.
Մենք ամբողջ սրտով կը հաւատայինք, թէ այդ կենդանիները մեզ կը պահպանէին եւ մեր մէջ ալ փոխադարձաբար կ'արթննար այդ անասունները կերակրելու եւ խնամելու փափաքն ու պարտականութիւնը։
Նորութիւն մը ըսած չեմ ըլլար, եթէ ըսեմ որ իմ գիտցած Լեզուներուն մէջ, Հայերէնը բառակազմութեան տեսանկիւնէն դիտուած, ամենէն ճկունն է։ Ասիկա պարզ ազգայնամոլ յոխորտանք չէ, այլ փաստուած եւ հիմնաւորուած գիտական եզրակացութիւն։
Արեւը, ոսկէ վրձինով նկարիչ է,
Խոստացել է լուսաբաց,
Լոյս ու առօրեայ պայծառ,
Լուսինը մահիկի շեղբով լոյսը սափրում,
Գիշեր է անում
Մութով է ծածկում ամենայնը:
Մեծ մայրս աղտորի (սումախի) թթու ջուր եփած էր եւ հեղուկը պարպած էր պղինձէ ամաններուն մէջ. տանիքը զարդարած այդ գոց կարմիր բոյսին հոտը եւ տեսքը կը շարժէին հետաքրքրութիւնս եւ ախորժակս։
Գրենական պիտոյքները, դպրոցական (լազուարթ գոգնոց), մարզական տարազները ձեռքս տալով, մեզ ճամբեցի՝ յաջորդ օրը առաւօտեան ժամը ութին տեսնուելու խոստումով:
Մենախօսութեան ընթացքին Դուրեան կը շօշափէ նաեւ մերօրեայ այլ հարցեր՝ համացանցը, բջիջային հեռախօսները, արհեստական բանականութիւնը։ Ան զանոնք կը նկատէ օգտակար գործիքներ, եթէ օգտագործուին խոհեմաբար։
Յուշդ երբէք չի՛ մահանար
մոռացութեան մշուշներուն իսկ յանձնուի
ուշ կամ կանուխ մշուշն օր մը պիտ՛ փարատի
եւ ան դառնայ պահը կեանքդ լուսաւորող․․
Որոնման այս խուլ, մութ ճանապարհին,
մարդը նշոյլ մ՛՛է լոյսի կարօտով տարուած
իր ծնեալ օրէն․․․․
«Բարի լոյս»ը սուրբ
Իր իսկ հարազատ լոյսէն խաթարուած
դիմակով ծածկուած
ծախու է հանուած․․․
Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր, որ ծառերը չմահանան…
Կ՛աղօթեմ, Տէ՜ր, որ սէրերը չմահանան…
Կաթիլներու ջուրին նման
Ճամբաները կարծես կենդանի էջեր են, ուր գրականութիւնը, արուեստը եւ մշակոյթը իրենց բոյրը կը տարածեն քաղաքին իւրաքանչիւր անկիւնը։ Կը մտածես, թէ այս քաղաքը միայն քար ու շէնք չէ, այլ՝ ինքնութեանդ հայելին։
Ժպտեցայ՝
երբ շատեր կը սպասէին
որ անկումս պոռթկում ըլլար։
Աղօթքներուս թեւերով ճախրեցի,
նոր հորիզոններ նուաճեցի,
վշտի ծիծաղը ինծի ընկեր դարձուցի։
Խանդավառութեամբ մտայ առաջին խանութը եւ, նկատելով, որ ոչ ոք հայերէն կը խօսէր վաճառորդին հետ, պարզապէս ըսի՝ «Պատտի քիլօ նուշ» (արաբերէն՝ մէկ քիլօ նուշ կ՚ուզեմ)՝ առանց գիտնալու նուշին արաբերէն չըլլալը։
Օրօրալէն, շորորալէն
Նախշուն թերթը
Աշնան ծովէն
Թելիկ-մելիկ
Դողաց հովէն։
Լուռ արտասուեց
Կը սպասեմ աշնան
Տերեւաթափի
Քնքուշ արեւին։
Քիչ-քիչ կը մարին
Հազար երանգով
Յոյզերս գինով։
Թէեւ դողահար
Հաւատամք՝
Ի մի հայրենիք՝ կոչեալ Հայաստան
Եւ՝
Ի մի Հայութիւն՝ կոչումով յաւերժութիւն։
Հաճի Մարտիրոս կը ծեծէր իր թոռը: Կը պակսէին տուփ մը լուցկի եւ տուփ մը ծխախոտ: Չարաճճի ստահակը զանոնք ծախած ու պտուղ գնած ըլլալու էր:
Վարագոյրը փակուելէ ետք, հանդիսատեսը իր հետ տարաւ երկու մտածում. Երբեմն մարդը կը կորսնցնենք շատ աւելի առաջ, քան՝ անոր ֆիզիքական բացակայութիւնը, իսկ երբ բառերը խամրին՝ սէրը կը մնայ։
Գիրքերը մեր անխոնջ ուսուցիչներն են, որոնք մեզի քայլ առ քայլ կը մօտեցնեն մեր աւելի լաւ տարբերակին։ Գիրք կարդալը հոգիի զրոյցն է աշխարհին հետ, ուր ամէն մէկ բառ արտացոլումն է մեր մտածումներուն:
Պուրճ Համմուտը կը սկսէր մեր ապրած թաղէն երկու փողոց ետեւ գտնուող շոգեկառքի երկաթուղագիծէն եւ կը հասնէր Պուրճ Համմուտի կողքով անցնող Պէյրութ գետի կամուրջին սկիզբը:
Աշնան թռչկան տէրեւներ,
Գունաւորում էք հոգիս․
Ինչպէս որ նա դիւթիւմ էր,
Արեւ դառնում օրերիս:
Ուրկէ՞ եկայ եւ ու՞ր կ՛երթամ․․․
Ես չեմ գիտեր
Անորոշէն դէպ անորո՞շ,
Անսահմանէն դէպ անսահմա՞ն,
Սկիզբէն որ միայն վերջո՞վ կը սահմանուի։