Լիբանանի հրաշագեղ գիւղերէն՝ Թաննուրինը, որ նշանաւոր է մայրիի իր ընդարձակ արգելանոցով, քաղցրահամ պտուղներով եւ գեղեցիկ բնութեամբ, կոչուած է «բնութեան բանաստեղծութիւնը»։ Լիբանանեան մշակոյթով, պատմութեամբ եւ աւանդութիւններով միահիւսուած այս գիւղը կարծես տաքուկ շունչ մը կը սփռէ իր այցելուներուն շուրջ, որոնք հոգեզմայլ խանդավառութեամբ կ’ըմբոշխնեն անոր գեղեցկութիւնը։ Շատ մը արուեստագէտներ, ներշնչուելով անոր հմայքէն , գրած են բանաստեղծութիւններ եւ յօրինած՝ երգեր։ Նշանաւոր է երգահան Զիատ Րահպանիի «Ալա տիր էլ պօսթա» երգը, որ մեծ ժողովրդականութիւն ունի մինչեւ օրս։
Յուլիս ամսուան տաք եւ պայծառ կիրակիներէն մէկն էր։ Ընտանեօք որոշած էինք մեկնիլ Թաննուրին, հեռու՝ քաղաքի տաքէն ու աղմուկէն եւ ամբողջ օրը անցընել բնութեան խաղաղ գիրկին մէջ։ Մեր ինքնաշարժը կը բարձրանար, Պաթրունի շրջանէն դէպի լեռներն ի վեր, անցնելով ոլորապտոյտ ճամբաներէ, ուր մեր դիմաց կը փռուէին հսկայ կանաչազարդ տարածքներ, խիտ անտառներ եւ տեղ-տեղ լիբանանեան ճարտարապետութիւնը բնորոշող կարմիր կղմինտրէ երդիքով տուներ։ Իւրաքանչիւր տեսարան, արուեստի ստեղծագործական արտայայտութիւն մը ըլլար կարծես։
Մօտեցանք գիւղին․ Ամենուրէք տարածուած էին կեռասենիներ, որոնց ճիւղերը ծանրացած, բայց հպարտութեամբ կը կրէին իրենց գոհարները։ Արեւի ճառագայթներուն տակ կարմիր կեռասները կը փայփլէին, որպէս քաղցրութեան կաթիլներ։ Թաննուրինը, իր հիւրընկալ եւ սրտաբաց շունչով, գրկաբաց կը դիմաւորէր այցելուները՝ կարծես հին բարեկամներ։ Իսկ օդին մէջ կը խառնուէին ծոթրինով հացի անուշահոտ բոյրը եւ սուրճի նուրբ գոլորշիները, որոնք դանդաղ կը բարձրանային եւ կը սփռուէին փողոցերուն վրայ։ Ճամբու եզրին, հին եւ փայտեայ կրպակ մը նկատեցինք։ Մօտեցանք, որ հարցնենք, թէ ու՞ր կարելի էր գտնել ծախու կեռաս։ Կրպակին տէրը, քիչ մը անդին, կեռասի ծառ մը մատնանշելով ըսաւ։
—Կրնաք այդ ծառէն թարմ կեռաս քաղել։
Մենք խանդավառութեամբ երբ մօտեցանք ծառին եւ սկսանք քաղել, մօտակայ տունէ մը հսկայ կառուցուածքով մարդ մը դուրս ելաւ։
—Այս ծառը ինծի կը պատկանի, չէք կրնար քաղել․․․ բացագանչեց ան։
Մենք պահ մը շուարած՝ մտիկ ըրինք, ապա կռահեցինք կրպակին տիրոջ նպատակը։ Ան մտադրած էր ընդվզեցնել իր դրացին, որովհետեւ իրենց յարաբերութիւնները լարուած էին։ Մինչ այդ, գիւղացի մը մօտեցաւ մեզի եւ ինքզինք ծանօթացուց Խալիլ անունով։
—Եթէ կեռաս կ՛ուզէք, ձեր ինքնաշարժով ինծի հետեւեցէ՛ք։—ըսաւ ան։
Քանի մը վայրկեան ետք, Խալիլին ինքնաշարժը զառիվեր մը ելաւ եւ կանգ առաւ քարաշէն եւ գետնայարկ տան մը առջեւ․ մենք ալ իրեն հետեւեցանք։ Մեծ բակով տուն մըն էր, որուն հիանալի դիրքը ամբողջ գիւղին կը նայէր։ Խալիլին կինը ջերմ ընդունելութեամբ բարեւելէ ետք, սուրճով եւ իրենց տան պարտէզին պտուղներով հիւրասիրեց մեզի։ Ծանօթացման եւ այլ նիւթերու շուրջ զրուցելէ յետոյ, Խալիլ ըսաւ։
—Եկէ՛ք, ձեզի մեր պարտէզը ցոյց տամ․ կրնաք ձեր ուզածին չափ կեռաս քաղել։
Եւ ուղղուեցանք տան ետեւը գտնուող պարտէզը, որ ողողուած էր կեռասի, խնձորի, սալորի եւ այլ ծառերով։ Բաւական քանակով կեռաս քաղելէ յետոյ,
—Ի՞նչ է մեր պարտքը։—ըսինք Խալիլին։
Ան ժպտաց,
— Ոչի՛նչ․․․—ըսաւ։
—Ի՞նչպէս թէ․․․ անկարելի է— եղաւ մեր պատասխանը։
—Ձեր պարտքը պիտի ըլլայ դարձեալ այցելել մեզի, ուրախ պիտի ըլլանք ձեր ներկայութեամբ։—ըսաւ Խալիլ։
Քիչ ետք, շնորհակալութիւն յայտնեցինք գիւղացիին եւ իր կնոջ եւ ուղղուեցանք մայրիներու անտառը, քայլարշաւի համար։ Ճամբան, մեր դիմաց պարզուեցան դէպի հնադարեան մայրիի խիտ անտառերը, որոնց մէջէն ծառերը տպաւորիչ կերպով կը բարձրանային ժայռերու վրայ՝ ստեղծելով շշմեցուցիչ տեսարաններ։ Այս բոլորին վրայ կ’աւելնար Պաաթարա Կիրճի ջրվէժը, ուր յետմիջօրէին այցելեցինք եւ Թաննուրինը կը վերածուէր արկածախնդրութեան, բնութեան եւ զբօսաշրջիկութեան եզակի վայրի մը հիւսիսային Լիբանանի մէջ։
Յաճախ կը մտածեմ, թէ այս օրերուն որքա՜ն ազնիւ մարդիկ գոյութիւն ունին տակաւին։ Գիւղացի Խալիլը եւ իր կինը «լայն սիրտով» ընդունեցին մեզ եւ նոյնիսկ փափաքեցան, որ օր մը դարձեալ այցելենք զիրենք։ Ազնուութիւնը լուռ է, անտեսանելի, բայց խորունկ։ Այսպիսի մարդիկ, ընդհանրապէս գովասանք չեն փնտռեր, բայց իրականութեան մէջ, անոնք են, որ կը պահեն մարդկութեան ջերմութիւնը եւ հաստատուն կապերը։
Կարգ մը պտոյտներու կողքին, մեր ընտանեկան այս պտոյտը յատկանշական էր, որովհետեւ ամէն մէկ քայլ նոր պատմութիւն մը ստեղծեց, որոնք մեր սիրտին մէջ մնացին՝ իբրեւ ջերմ յիշատակներ։ Անկէ ետք, Լիբանանի քաղաքական ցոյցերը, տնտեսական վերիվայրումները , ապա պսակաձեւ ժահրի խուճապը եկան խլելու Լիբանանի խաղաղ երկինքը։ Երիտասարդութիւնը գաղթեց արտերկիր եւ իմ զաւակներս ալ մատնուեցան նոյն ճակատագիրին։
«Է՜հ, ինչ ընես, այդ կը մնայ ․․․», որքա՜ն ճիշդ է եղեր այս խօսքը։
Լիզա Բանճարճեան Թելվիզեան
