Ի՞նչ կը մտածէ այսօր Հայաստանի ժողովուրդը երկրին տնտեսական եւ քաղաքական խնդիրներուն մասին․ հարցախոյզ

2026 փետրուարին, Միջազգային Հանրապետական Հիմնարկի (International Republican Institute – IRI) Insights in Survey Research կեդրոնը՝ գործակցութեամբ Breavis-ի, կատարած է հարցախոյզ մը հայաստանաբնակ մեր ժողովուրդի մտահոգութիւններուն եւ սպասումներուն մասին եւ հրապարակած է անոր արդիւնքները:

Տուեալները հաւաքագրուած են 2026 փետրուար 3–13-իմիջեւ հեռաձայնային հարցազրոյցներու միջոցով (CATI մեթոտով):

Հարցախոյզին մասնակցած է 1.506 հոգի, որոնք կը ներկայացնեն Հայաստանի չափահաս բնակչութիւնը, ներառեալ՝ Լեռնային Ղարաբաղէն բռնի տեղահանուած անձեր, որոնք այժմ Հայաստանի մէջ կը բնակին։ Հարցապնդուածներու նմուշը կազմուած է ըստ տարիքի, սեռի եւ բնակութեան վայրի, իսկ հարցախոյզին սխալի սահմանը կը գնահատուի ±2,5 առ հարիւրով։

Հարցախոյզին արդիւնքները կը բացայայտեն Հայաստանի ժողովուրդին հիմնական մտահոգութիւնները, քաղաքական նախասիրութիւնները եւ տնտեսական իրավիճակի գնահատումները։ Ստորեւ կը ներկայացենք հիմնական միտումները եւ վերլուծական դիտարկումները՝ առանց մեկնաբանութեան:

1. Երկրի զարգացման ուղղութեան ընկալումը

Գնահատական                                                 Տոկոս
Երկիրը կ’ընթանայ ճիշդ ուղղութեամբ         47%
Երկիրը կ’ընթանայ սխալ ուղղութեամբ        42%
Չեմ գիտեր / պատասխան չունիմ                  11%

Այս պատկերը կը մատնանշէ հասարակութեան մէջ առկայ բեւեռացած տրամադրութիւնը․ մինչ որոշ քաղաքացիներ կը նկատեն դրական զարգացումներ, ուրիշներ կը շարունակեն արտայայտել դժգոհութիւն երկրի ընդհանուր ընթացքին նկատմամբ։

2. Հայաստանի դիմագրաւած հիմնական խնդիրները

Խնդիր                                                                                               Տոկոս

Ազգային անվտանգութիւն եւ սահմանային հարցեր              38%
Անգործութիւն                                                                                      21%
Ապրուստի սղութիւն եւ բարձր գիներ                                          18%
Ցած աշխատավարձեր                                                                     11%
Ցած թոշակներ                                                                                     9%
Խաղաղութեան բացակայութիւն                                                  8%
Աղքատութիւն                                                                                      8%
Կրթութեան խնդիրներ                                                                    7%
Առողջապահութիւն                                                                          5%

Տուեալները կը ցոյց տան, որ անվտանգութեան հարցերը կը շարունակեն մնալ Հայաստանի հասարակութեան հիմնական մտահոգութիւնը, մինչ տնտեսական խնդիրները՝ մասնաւորաբար անգործութիւնը եւ ապրուստի սղութիւնը, կը շարունակեն ազդել քաղաքացիներու առօրեայ կեանքին վրայ։

3. Քաղաքական նախասիրութիւններ

Քաղաքացիական Պայմանագիր (Նիկոլ Փաշինեան)                           29%
«Մեր ձեւով» / «Ուժեղ Հայաստան» (Սամուէլ Կարապետեան)        11%
Հայաստան դաշինք (Ռոբերտ Քոչարեան)                                                4%
Բարգաւաճ Հայաստան (Գագիկ Ծառուկեան)                                         2%
Այլ                                                                                                                           4%
Չքուէարկողներ                                                                                                 4%
Անորոշ                                                                                                                 28%

Աղիւսակը կը ցոյց տայ, որ իշխող կուսակցութիւնը կը պահպանէ առաջատար դիրքը հարցապնդուածներուն մէջ։ Միաժամանակ ուշագրաւ է չկողմնորոշուած ընտրողներու բարձր տոկոսը, որ կը մատնանշէ քաղաքական դաշտի փոփոխական բնոյթը եւ ընտրական մրցակցութեան հնարաւորութիւնը։

4. Ընտրութեան նկատմամբ վստահութիւն

Վստահութեան մակարդակ                                                Տոկոս

Վստահ եմ եւ չեմ փոխեր ընտրութիւնս                             69%
Հաւանաբար չեմ փոխեր, բայց կրնայ փոխուիլ              19%
Վստահ չեմ եւ կրնամ փոխել                                                10%
Չեմ գիտեր                                                                                    2%

Թէեւ պատասխանողներուն մեծ մասը կը յայտնէ, թէ վստահ է իր ընտրութենէն, նշանակալի տոկոս մը կը խոստովանի, որ իր որոշումը կրնայ փոխուիլ։ Այս հանգամանքը կը վկայէ, որ քաղաքական քարոզարշաւները եւ հասարակական քննարկումները դեռ կրնան ազդել ընտրական տրամադրութիւններուն վրայ։

5. Տնտեսական իրավիճակի ընկալումը

Դրամ չկայ նոյնիսկ ուտելիքի համար                                                          7%
Ուտելիքի համար կայ, բայց հագուստ գնելը դժուար է                          13%
Ուտելիք եւ հագուստ կայ, բայց սուղ բաներ չենք կրնար գնել            55%
Կարելի է սուղ բաներ գնել (օրինակ՝ ինքնաշարժ)                                  18%
Կարելի է ամէն բան գնել                                                                                   5%
Չեմ գիտեր                                                                                                             2%

Տնտեսական ցուցանիշները կը բացայայտեն, որ բնակչութեան մեծ մասը կը գտնուի սահմանափակ տնտեսական կարողութիւն ունեցող միջին եկամուտի խաւին մէջ։

Ընդհանուր եզրակացութիւն

Հարցախոյզի արդիւնքները կը մատնանշեն քանի մը կարեւոր միտումներ Հայաստանի հասարակական եւ քաղաքական կեանքին մէջ։ Անվտանգութեան խնդիրները կը շարունակեն գրաւել հանրային մտահոգութեան առաջին տեղը, մինչ տնտեսական հարցերը կը պահեն իրենց առանցքային նշանակութիւնը քաղաքացիներու առօրեայ կեանքին մէջ։ Քաղաքական դաշտը կը մնայ փոփոխական՝ չկողմնորոշուած ընտրողներու զգալի տոկոսին պատճառով։ Այս բոլորը կը վկայեն, որ Հայաստանի հասարակութիւնը կը շարունակէ գտնուիլ քաղաքական եւ տնտեսական վերափոխումներու ընթացքի մէջ։

Վ.Թ.

Հարցախոյզին անգլերէն եւ հայերէն տարբերակները կարելի է ներբեռնել.

English: https:: https://www.iri.org/wp-content/uploads/2026/03/ARM-26-NS-01-PT-FINAL_Public.pdf

Հայերէն: https://www.iri.org/wp-content/uploads/2026/03/ARM-26-NS-01-PT-V1_Armenian.pdf