Թամարա Ստեփանեան₍₂₎, յատկապէս լիբանանահայութեան, ծանօթ է իբր դերասան, բեմադրիչ, ուսուցիչ եւ Համազգայինի Արեգ մանակապատանեկան թատերական դպրոցի հիմնադիր Վիգէն Ստեփանեանի₍₁₎ դուստրը: Բայց ան դարձաւ նաեւ հանրաճանաչ, հայկական եւ ոչ-հայկական շրջանակներու մէջ իր արտադրած գործերով:

Ծնած է Հայաստան. 1994 թուականին ծնողքին հետ կը տեղափոխուի Լիբանան: 20 տարի Լիբանան ապրելէ ետք կը հաստատուի Ֆրանսա: Արեւելահայերէն, ռուսերէն, ապա արեւմտահայերէն, արաբերէն եւ անգլերէն, իսկ յետոյ ֆրանսերէն լեզուները սորվելով` բնականաբար կը ծանօթանայ տարբեր մշակոյթներու, ինչ որ ապագայ իր գործերուն  մէջ յատկանշական դեր պիտի խաղար:  Լիբանանի մէջ կը յաճախէ Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլէճ, որմէ ետք Լիբանանի Ամերիկեան համալսարանէն (LAU) Communication Arts-ի առաջին վկայականը կը ստանայ` կեդրոնանալով radio, television եւ film-ի վրայ: Ուսանողական տարիներուն կը նկարահանէ հիմնական երկու կարճ fiction ֆիլմեր՝ The Needle (2004) եւ The Last Station (2005): 2007-ին, հարաւային Քորէայի մէջ կը մասնակցի Busan International Film Festival-ին եւ 2012-ին Դանիոյ Den Danske Filmskole Exchange Program-ին:

Բարեկամներու խրատով, Ստեփանեան իր մասնագիտական թեքումը կ’ուղղէ դէպի վաւերագրական ֆիլմերու աշխարհ եւ հոն կը գտնէ իր տեղը: Կը հեղինակէ չորս երկարատեւ վաւերագրական ֆիլմեր՝

• Embers (2012)₍₃₎, որ 2012-ին հարաւային Քորէայի Busan International Film Festival-ին կը ստանայ Mecenat լաւագոյն վաւերագրական ֆիլմի մրցանակ, 2013-ին «Ոսկէ ծիրան» Երեւանի միջազգային կինոփառատօնի լաւագոյն վաւերագրականի Special Prize, 2013-ին Créteil-ի 35th International Women’s Film Festival-ի Jury’s Award:
• Ceux du rivage (Those from the Shore) (2016), որ 2017-ին «Ոսկէ ծիրան» Երեւանի միջազգային կինոփառատօնի լաւագոյն վաւերագրականի մրցանակ եւ Amiens International Film Festival-ի լաւագոյն բեմադրութեան Grand Prix, իսկ 2018ին Global Cinema Film Festival of Boston-ի լաւագոյն բեմադրութիւն եւ վաւերագրական ֆիլմ:
• Կանանց գիւղը₍₄₎ (Village of Women) (2019), Beyond Borders International Documentary Festival (Castellorizo)-ի լաւագոյն վաւերագրական ֆիլմ:
• Mes Fantômes Arméniens (2025):

Թամարա, իր հօր՝ Վիգէն Ստեփանեանի մահէն էտք, 2022-ին, կը սկսի փնտռտուքներ ընել անոր արխիւներուն ու նկարներուն մէջ եւ կը ծրագրէ նկարահանել Mes Fantômes Arméniens₍₅₎ (2025) (կամ My Armenian Phantoms / Իմ հայկական ուրուականները) վաւերագրականը: Մանկութենէն քաջածանօթ ըլլալով իր հօր գործերուն, չափահասի աչքերով դիտելէ ետք` ձեւը կը գտնէ ներկայացնելու անոր կեանքը, գործերը եւ վաստակը: Թամարա այս վաւերագրականին մէ ջ կը յիշէ նաեւ մեծեր՝ Հենրիկ Մալեան, Սերգէյ Փարաճանով, Արտաւազդ Փէլէշեան, որոնք իր հօր նման դարձած են

ուրուականներ: Դասական վաւերագրական ֆիլմի համար պատրաստուելիք դասական text-ի փոխարէն, Թամարա կ’որոշէ ինքն իր ձայնը արձանագրել եւ ներկայացնել իբր երկխօսութիւն իր հօր հետ: Mes Fantômes Arméniens առաջին անգամ կը ցուցադրուի 16 փետրուար 2025-ին Գերմանիոյ Berlin International Film Festival-ի Forum Special բաժինի ընթացքին, goEast film festival-ի եւ International Film Festival Innsbruck (IFFI), իսկ օգոստոսին պիտի ցուցադրուի Աւստրալիոյ Armenian Film Festival-ին:

Թամարա ունի նաեւ երկու կարճ ֆիլմեր` Petites Pierres (2010) եւ 19 Février (2011), որոնք Լիբանանեան Film Festival-ին կը ստանան լաւագոյն Fiction Film մրցանակ եւ մէկ երկարատեւ fiction ֆիլմ մը՝ Le Pays d’Arto (կամ In the Land of Arto / Արտոյի երկիրը): Վերջինիս թէ՛ բեմադրիչն է, թէ՛ գրողներէն եւ թէ՛ արտադրիչներէն մէկը: Արտադրութիւնը թէ՛ հայաստանեան (Հայաստանի հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մշակույթի եւ մարզանքի նախարարութեան եւ Հայաստանի կինոյի հիմնադրամի պետական ֆինանսական աջակցութեան եւ Visan ընկերութեան) եւ թէ ֆրանսական է: Le Pays d’Arto ընտրուած է իբր Զուիցերիոյ Locarno-ի 78-րդ International Film Festival-ի₍₆₎ բացումի ֆիլմը, որ պիտի ցուցադրուի մօտ 8000 հանդիսատեսի առջեւ, 6 օգոստոս 2025-ին: Թամարա նախապէս 2013-ին մասնակցած է Զուիցերիոյ Locarno International Film Festival-ին իր Embers կարճ վաւերագրականով: Ֆիլմը յաջորդ անգամ պիտի ցուցադրուի Ֆրանսայի մէջ, 7 յունուար 2026-ին:

Ֆիլմը կը խօսի Սէլինի (դերակատարութեամբ՝ Camille Cottin) մասին, որ կը հասնի Հայաստան իր ամուսինին՝ Արտոյի մահը պաշտօնապէս վաւերացնելու համար. ընթացքին իր ամուսինին մասին խանգարիչ ճշմարտութիւն մը կը յայտնաբերէ, թէ ան պատերազմէ փախած զինուոր եղած է: Եւ այս գաղտնիքը հասկնալու համար Սէլին կը հասնի բարդ իրականութիւններու դիմաց՝ երկրի մը մէջ, ուր շարունակական բախումներ կան, եւ ազգի չլուծուած եւ մշտական բարդութիւններ:

Ֆիլմին գլխաւոր դերասաններն են ֆրանսացի Camille Cottin₍₇₎ (2016-ին César մրցանակի թեկնածու), իրանցի/ֆրանսացի Zar Amir Ebrahimi₍₇₎ (2022-ին Cannes film festival-ի լաւագոյն դերասանուհի) եւ հայաստանցի յայտնի դերասաններ Շանթ Յովհաննէսեան, Ալեքսանտր Խաչատրեան, Բաբգէն Չոպանեան եւ ֆրանսահայ Յովնաթան Աւետիքեան (որ անցեալ տարի Monsieur Aznavour ֆիլմի մէջ մարմնաւորեց Ազնաւուրի հօր դերը):

Ֆիլմի նկարահանումը կը սկսի Հայաստանի մէջ, 8 յունիս 2024-ին, եօթը շաբաթ տեւողութեամբ եւ մէկ օր Փարիզի մէջ:

Յատկանշական հասարակաց գիծը Թամարայի ստեղծագործութիւններուն միջեւ հայութեան, հայու, հայկականի առնչութիւնն է: Թամարա Ստեփանեան₍₈₎ մատնահետքերը հաստատ ձեւով դրած է վաւերագրական ֆիլմի աշխարհի մէջ: Le Pays d’Arto ֆիլմով ալ յաջողութիւն մաղթենք իրեն, որ fiction ֆիլմերու աշխարհ մտնէ եւ համաշխարհային ճանաչում ունենայ ամենուրէք:

Փաթիլ Գուլաճեան