(Վերջին մաս) Անգլերէն–արեւմտահայերէն արհեստագիտական բառարան
October 26, 2026
T
TECHNICAL — թեքնաբանական
Արհեստագիտութեան, մասնագիտական միջոցներու, գործնական եղանակներու կամ մասնագիտական մանրամասնութիւններու վերաբերող։ Կը փորձենք զայն տարբերել technological-էն։
Օրինակներ. թեքնաբանական խնդիր, թեքնաբանական գիտելիք, թեքնաբանական աջակցութիւն, թեքնաբանական մանրամասնութիւններ։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։
TECHNOLOGICAL — արհեստագիտական
Արհեստագիտութեան զարգացման, կիրարկման կամ անոր ստեղծած փոփոխութիւններուն վերաբերող։
Օրինակներ. արհեստագիտական զարգացում, արհեստագիտական նորարարութիւն, արհեստագիտական յառաջդիմութիւն։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
TECHNOLOGY — արհեստագիտութիւն
Գիտելիքի, մեթոտներու, գործիքներու եւ համակարգերու գործնական կիրարկումը՝ խնդիրներ լուծելու, արտադրանքներ ստեղծելու կամ աշխատանքներ կատարելու։
Օրինակ. Նոր արհեստագիտութիւնները կը փոխեն աշխատանքի եւ կրթութեան բազմաթիւ ձեւեր։
Կարգավիճակ. Ընդունուած գործածութիւն։
TEXT-TO-SPEECH (TTS) — գրութենէ խօսքի փոխակերպում
Արհեստագիտութիւն մը, որ գրաւոր բնագիրը ինքնագործ կերպով կը վերածէ արտասանուած խօսքի։ Օրինակ. Գրութենէ խօսքի փոխակերպումը կարելիութիւն կու տայ գրաւոր յօդուած մը ձայնային տարբերակով լսելու։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
TOKEN — լեզուական միաւոր
Լեզուական մոտելի մշակած բնագիրին փոքր միաւորներէն մէկը։ Token-ը կրնայ ամբողջ բառ մը, բառի մէկ մասը, կէտադրական նշան կամ գրային այլ միաւոր մը ըլլալ։
Օրինակ. Լեզուական մոտելը նախադասութիւնը կը բաժնէ փոքր միաւորներու՝ նախքան զայն մշակելը։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։
TOKENIZATION — լեզուական միաւորներու բաժանում
Բնագիրը token-ներու՝ այսինքն համակարգին կողմէ մշակուող փոքր միաւորներու բաժնելու գործընթաց։
Օրինակ. Լեզուական միաւորներու բաժանումը բնագիրին համակարգչային մշակումին առաջին քայլերէն մէկը կրնայ ըլլալ։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։ Token-ի վերջնական եզրին ընտրութիւնը բնականաբար պիտի որոշէ նաեւ tokenization-ի վերջնական ձեւը։
TRAINING (AI) — մարզում / ուսուցում
Գործընթաց մը, որուն ընթացքին ԱԻ մոտելը մեծ քանակութեամբ տուեալներու միջոցով կը սորվի օրինաչափութիւններ եւ կը փոխէ իր ներքին parameter-ները։
Օրինակ. Մոտելին մարզումը մեծ քանակութեամբ տուեալ եւ հաշուարկային կարողութիւն պահանջեց։
Կարգավիճակ. Տարբերակ21-ի գործածութեան հիմքով՝ «մարզում»։ Տարբերակ21-ը ԱԻ-ի մասին արդէն կը գործածէ «մարզուած» ձեւը։
TRAINING DATA — մարզումի տուեալներ
Այն տուեալները, որոնք կը գործածուին ԱԻ կամ մեքենական ուսուցման մոտել մը մարզելու համար։
Օրինակ. Մարզումի տուեալներուն որակն ու բազմազանութիւնը կրնան ուղղակիօրէն ազդել մոտելին արդիւնքներուն վրայ։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
TRANSFORMER — փոխակերպիչ / Transformer
Նեարդային ցանցի մը կառուցուածքը, որ յատկապէս կարեւոր դարձած է ժամանակակից լեզուական մեծ մոտելներու զարգացման մէջ եւ կրնայ տուեալի տարբեր մասերուն միջեւ կապերը հաշուարկել։
Օրինակ. Ժամանակակից բազմաթիւ լեզուական մեծ մոտելներ Transformer կառուցուածքի վրայ հիմնուած են։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։ «Փոխակերպիչ»-ը բառային առումով բնական թարգմանութիւն է, բայց այս պարագային Transformer-ը նաեւ որոշակի արհեստագիտական կառուցուածքի անուն է։
TRANSPARENCY — թափանցիկութիւն
Սկզբունք մը, ըստ որուն ԱԻ համակարգի ստեղծման, գործածութեան, տուեալներուն կամ որոշումներուն վերաբերող համապատասխան տեղեկութիւնները պէտք է հասանելի եւ հասկնալի ըլլան։
Օրինակ. ԱԻ-ի գործածութեան թափանցիկութիւնը օգտագործողին պէտք է կարելիութիւն տայ գիտնալու, թէ երբ կը հաղորդակցի ԱԻ համակարգի մը հետ։
Կարգավիճակ. Ընդունուած / նախընտրելի եզր։
3D PRINTING — եռաչափ տպագրութիւն
Թուային մոտելի հիման վրայ նիւթը շերտ առ շերտ աւելցնելով եռաչափ առարկայ ստեղծելու արհեստագիտութիւն։
Օրինակ. Եռաչափ տպագրութիւնը կը գործածուի նախատիպեր, բժշկական սարքեր եւ շինարարական բաղադրիչներ պատրաստելու համար։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
U
UPLOAD — վերբեռնել
Օգտագործողին սարքէն թղթածրար կամ տուեալ փոխանցել հեռակայ համակարգի, կայքի կամ ամպային ծառայութեան։
Օրինակ. Պատկերը պէտք է կայքին վրայ վերբեռնել՝ հրապարակելէ առաջ։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
URL — համացանցային հասցէ / URL
Համացանցի վրայ էջի, թղթածրարի կամ այլ միջոցի որոշակի հասցէն։
Օրինակ. Յօդուածին համացանցային հասցէն կարելի է պատճէնել դիտարկիչին հասցէի բաժինէն։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի՝ համացանցային հասցէ (URL)։
USER — օգտագործող
Անձ մը, որ կը գործածէ համակարգիչ, ծրագիր, հարթակ, կայք կամ այլ թուային ծառայութիւն։
Օրինակ. Համակարգը օգտագործողէն կը պահանջէ հաշիւ ստեղծել։
Կարգավիճակ. Ընդունուած գործածութիւն։
USERNAME — օգտագործողի անուն
Հաշիւի մը մէջ օգտագործողը ճանչնալու եւ սովորաբար մուտք գործելու համար գործածուող անուն կամ նշում։
Օրինակ. Համակարգ մուտք գործելու համար գրեցէք օգտագործողին անունն ու գաղտնաբառը։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
V
VIRTUAL — վիրտուալ / թուացեալ
Իրական ֆիզիքական գոյութիւն չունեցող, բայց համակարգչային միջավայրի մէջ ստեղծուած կամ նմանակուած առարկայ, միջավայր կամ գործունէութիւն նկարագրող եզր։
Օրինակ. Մասնակիցները հանդիպումը կատարեցին վիրտուալ / թուացեալ միջավայրի մէջ։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։
VIRTUAL REALITY (VR) — վիրտուալ իրականութիւն / թուացեալ իրականութիւն
Համակարգչային միջոցներով ստեղծուած եռաչափ միջավայր մը, ուր օգտագործողը համապատասխան սարքերու օգնութեամբ կրնայ ներկայութեան եւ փոխազդեցութեան զգացում ունենալ։
Օրինակ. Վիրտուալ / թուացեալ իրականութիւնը կարելի է գործածել բժշկական մարզումի, կրթութեան եւ խաղերու մէջ։
Կարգավիճակ. Քննարկելի։ Մինչեւ «virtual»-ի վերջնական ընտրութիւնը՝ երկու տարբերակն ալ կը պահենք։
VOICE RECOGNITION — ձայնի ճանաչում
Արհեստագիտութիւն մը, որ կը փորձէ անձը ճանչնալ կամ տարբերակել անոր ձայնային յատկանիշներուն հիմամբ։
Օրինակ. Ձայնի ճանաչման համակարգը կրնայ ստուգել խօսողին ինքնութիւնը։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
Հոս պէտք է տարբերակել Speech Recognition — խօսքի ճանաչում եւ Voice Recognition — ձայնի ճանաչում. առաջինը կը փորձէ հասկնալ ի՛նչ կ’ըսուի, երկրորդը՝ ո՛վ կը խօսի։
W
WEBPAGE — համացանցային էջ
Համացանցի վրայ առանձին էջ մը, որ կրնայ պարունակել բնագիր, պատկեր, տեսանիւթ, յղումներ եւ այլ բովանդակութիւն։
Օրինակ. Յօդուածը հրապարակուած է կայքին համացանցային առանձին էջին վրայ։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
WEBSITE — կայք
Ամբողջութիւնը իրարու կապուած համացանցային էջերու, որոնք սովորաբար նոյն հասցէին կամ տիրոյթին տակ կը գտնուին։
Օրինակ. Կազմակերպութեան կայքը կը պարունակէ նորութիւններ, տեղեկութիւններ եւ կապի տուեալներ։
Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։
X, Y, Z
Մեր ներկայ բառարանային փորձին մէջ X, Y եւ Z տառերով սկսող անհրաժեշտ բառեր առանձնացուած չեն։ Այստեղ ալ նոյն սկզբունքը կը պահենք. բառարանին մէջ արուեստական եզրեր չենք մտցներ միայն այբուբենը ամբողջացնելու համար։ Նոր անհրաժեշտ բառեր յայտնուելու պարագային համապատասխան բաժինները կրնան ամբողջացուիլ։
Շուտով առանձինն կը հրապարակենք ամբողջական տախտակը: