Աշխարհի ամենէն աւելի գիրք կարդացող երկիրները. Հայաստան՝ 63-րդ, Լիբանան՝ 77-րդ (Ա.)

Ընթերցանութիւնը շատոնց ճանչցուած է իբրեւ մարդու հոգեւոր աճումի, լեզուական հարստացման եւ մտաւոր անկախութեան հիմնաքարերէն մէկը։ Գիրքը միշտ ալ եղած է կամուրջ մը՝ անհատը կապելու իր անցեալին, ներկային եւ ապագային՝ նպաստելով մտային ու բարոյական հասունացման, քննական մտածողութեան զարգացման եւ մշակութային ժառանգութեան պահպանման։

Սակայն այսօր՝ արուեստական բանականութեան (AI), արագ հաղորդակցութեան ու պատկերներու եւ տեսերիզներու գերակշռող աշխարին մէջ, արդօք ընթերցանութիւնը կը պահէ՞ իր տեղը մարդուն կեանքին մէջ։ Ստորեւ տրուած տեղեկագիրը՝ «Ամենէն աւելի գիրք կարդացող երկիրներու» մասին, բարացուցական է եւ որոշ չափով կը պատասխանէ այդ հարցադրումին՝ ներկայացնելով շուրջ 100 երկիրներու մէջ տարեկան կարդացուած գիրքերու միջին թիւը, ինչպէս նաեւ՝ ժամանակը, զոր տարուան ընթացքին մարդիկ կը տրմադրեն ընթերցանութեան։

Տեղեկագիրը կը ցոյց տայ, որ ընթերցանութիւնը կը պահէ իր կենսական դերակատարութիւնը աշխարհի տարբեր ժողովուրդներու մէջ։ Միացեալ Նահանգներ, Հնդկաստան, Մեծն Բրիտանիա, Ֆրանսա եւ Իտալիա կը գլխաւորեն այն երկիրներու ցանկը, որոնք կարդացուած գիրքերու թիւի եւ ընթերցման ժամերու բարձրագոյն միջին ցուցանիշերը ունին։ Հետաքրքրականօրէն, տեղեկագիրը կը վերահաստատէ նաեւ, որ դասակարգային տարբերութիւնները, կրթական միջավայրը եւ թեքնաբանական հասանելիութիւնը կարեւոր ազդակներ են ընթերցանութեան դերակատարութեան ձեւաւորման մէջ։

Այս տեղեկագիրը ոչ միայն վիճակագրական տեղեկութիւն տրմադրող փաստաթուղթ մըն է, այլեւ հրաւէր մը՝ վերարժեւորելու ընթերցանութիւնը որպէս անհատական եւ հաւաքական զարգացման հիմք։ Ան կը մղէ մեզ մտածելու՝ արդեօք մենք իբրեւ հասարակութիւն բաւարար չափով կը խրախուսե՞նք ընթերցանութիւնը իբրեւ խթան ստեղծագործական եւ քննական մտածողութեան։

Հայաստան եւ Լիբանան կը գտնուին աղիւսակին վերջին երրորդին մէջ՝ յաջորդաբար գրաւելով 63-րդ եւ 77-րդ տեղերը՝ ընդամէնը տարեկան միջին հաշիւով 4.29 գիրք եւ շուրջ 94 ժամ՝ Հայաստանի պարագային եւ 3.46 գիրք ու 77 ժամ՝ Լիբանանի պարագային։ Այս յարաբերաբար ցած ցուցանիշերը մտահոգիչ են մանաւանդ Հայաստանի համար, որուն ժողովուրդը ժամանակին կը վայերէր ընթերցասիրութեան բարձր վարկ եւ մեծ սէր ու յարգանք կը տածէր մեր մշակութային ժառանգութեան, պատմութեան, գրականութեան եւ ընդհանրապէս հայ դպրութեան նկատմամբ։

Յոյսով ենք, որ այս թիւերը կը ծառայեն որպէս զգաստութեան հրաւէր մը հայրենի կրթական համակարգին, ընտանիքներուն եւ հասարակական կառոյցներուն, խորքին մէջ բոլոր հայ հաւաքականութիւններուն՝ վերստեղծելու այն մթնոլորտը, որ ընթերցանութեան ճամբով պիտի նպաստէր շրջահայեաց ու գիտակ հայու տիպարի վերականգնումին: Թէեւ տրուած վիճակագրութիւնը անպայմանօրէն ցոյց չի տար ընթերցուած գրականութեան որակը կամ լեզուական բազմազանութիւնը, այսուհանդերձ կը մատնանշէ կարեւոր պարապի մը առկայութիւնը, որ դժբախտաբար կը լեցուի հայհոյանքներով, բամբասանքներով, զրպարտութիւններով եւ….

Վ.Թ.

Աշխարհի ամենէն աւելի գիրք կարդացող երկիրները (2024-25)

Անուն	Տարեկան Ընթերցուած Գիրքերու Միջին Թիւը	Տարեկան Ընթերցման Ժամերու Միջին Թիւը
1. Միացեալ Նահանգներ	17	357
2. Հնդկաստան	16	352
3. Միացեալ Թագաւորութիւն	15	343
4. Ֆրանսա	14	305
5. Իտալիա	13	278
6. Ռուսիա	11	223
7. Աւստրալիա	10	217
8. Սպանիա	9	187
9. Հոլանտա	8	187
10. Զուիցերիա	6.9	157
11. Թայուան	6.83	157
12. Պելճիքա	6.76	155
13. Սինկափուր	6.72	155
14. Հոնկ Քոնկ	6.66	155
15. Հարաւային Ափրիկէ	6.62	154
16. Չինաստան	6.61	154
17. Նորվեկիա	6.48	153
18. Իսրայէլ	6.42	149
19. Աւստրիա	6.42	153
20. Թայլանտ	6.37	149
21. Իրան	6.36	149
22. Քոլոմպիա	6.32	147
23. Չիլի	6.28	144
24. Ռումանիա	6.28	147
25. Գերմանիա	6.25	141
26. Ճափոն	6.2	135
27. Չեխիա	6.07	133
28. Ֆինլանտա	6.06	131
29. Թուրքիա	6.05	130
30. Ինտոնեզիա	5.91	129
31. Մեքսիքո	5.83	127
32. Հարաւային Քորէա	5.69	125
33. Պրազիլ	5.61	125
34. Ֆիլիպիններ	5.59	123
35. Վիեթնամ	5.54	123
36. Մալիզիա	5.49	122
37. Դանիա	5.48	121
38. Եգիպտոս	5.41	121
39. Փերու	5.35	120
40. Փորթուգալ	5.35	120
41. Նոր Զելանտա	5.32	119
42. Յունաստան	5.31	117
43. Ուքրանիա	5.29	117
44. Հունգարիա	5.29	117
45. Սլովաքիա	5.26	116
46. Քուպա	5.18	115
47. Տոմինիքեան Հանրապետութիւն	5.13	115
48. Էքուատոր	5.11	113
49. Փորթօ Ռիքօ	5.1	113
50. Քենիա	4.97	108
51. Պուլկարիա	4.96	106
52. Լուքսեմպուրկ	4.94	106
53. Վենեզուելա	4.91	104
54. Արժանթին	4.88	103
55. Քոսթա Ռիքա	4.83	102
56. Փանամա	4.8	101
57. Լիթուանիա	4.76	101
58. Սլովենիա	4.72	100
59. Էսթոնիա	4.66	98
60. Մաքաո	4.66	98
61. Իսլանտա	4.51	97
62. Վրաստան	4.3	96
63. Հայաստան	4.29	94
64. Մալթա	4.17	94
65. Հիւսիսային Մակեդոնիա	4.11	94
66. Մաւրիթիուս	4.02	89
67. Տաճիկիստան	4.01	89
68. Նամիպիա	4	88
69. Քըրքըզիստան	3.96	87
70. Նիքարակուա	3.93	86
71. Նիժէր	3.77	86
72. Մոլտովա	3.62	85
73. Ճամայքա	3.58	80
74. Սուրիա	3.57	80
75. Քամպոտիա	3.52	78
76. Զիմպապուէյ	3.49	78
77. Լիբանան	3.46	77
78. Պահրէյն	3.44	77
79. Յորդանան	3.43	76
80. Սրի Լանքա	3.29	76
81. Միանմար	3.28	74
82. Ատրպէյճան	3.25	74
83. Անկոլա	3.18	69
84. Թուրքմէնիստան	3.18	74
85. Օման	3.13	69
86. Քուէյթ	3.08	69
87. Եթովպիա	3.06	69
88. Մարոք	2.97	67
89. Քաթար	2.93	67
90. Ալճերիա	2.83	65
91. Իրաք	2.77	64
92. Ղազախստան	2.77	65
93. Պանկլատէշ	2.75	62
94. Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ	2.71	60
95. Սէուտական Արաբիա	2.69	60
96. Փաքիստան	2.6	60
97. Պրունայ	2.59	60
98. Աֆղանիստան	2.56	58

Ընթերցանութեան տրուած ժամանակը

Միացեալ Նահանգներ. ամերիկացիները շաբաթական միջին հաշւուվ կը կարդան շուրջ 7 ժամ, տարին 357 ժամ:
Հնդկաստան. շաբաթը մօտ 5 վայրկեան նուազ՝ տարին 352 ժամ:
Մեծն Բրիտանիա՝ տարին 343 ժամ:
Ֆրանսա. շաբաթը շուրջ 5 ժամ եւ 50 վայրկեան՝ տարին 305 ժամ:
Իտալիա. շաբաթը 5 ժամ 20 վայրկեան՝ տարին 278 ժամ:

Երկիրներ, ուր ամենէն աւելի գիրք կը կարդան եւ գիրք կը գնեն

Միացեալ Նահանգներ – 17 գիրք միջին հաշիւով:
Հնդկաստան – 16 գիրք:
Մեծն Բրիտանիա– 15 գիրք, գիրքերու վաճառքը հասած է 212 միլիոնի:
Ֆրանսա – 14 գիրք:
Իտալիա – 13 գիրք:

Ընթերցանութեան մեթոտներ

Մեծն Բրիտանիոյ եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ գիրքերու ընթերցումը կը մնայ մեծաւ մասամբ տպագիր: Սակայն 2022-ի վիճակագրութիւնը մը կը նշէ, թէ շուրջ 9 տոկոսով, մարդիկ կարդացած են թուային (eBook) գիրք, իսկ 23%-ը՝ ոչինչ: Մնացեալները գրեթէ հաւասարապէս բաժնուած են միայն տպագիր եւ խառն մեթոտներով ընթերցանութեան միջեւ:

Ամենէն աւելի կարդացուած գիրքերը

Աստուածաշունչ
Սուրբ Քուրան
Harry Potter-ի շարքը
Գիտելիքներու ժողովածոյ – խօսքեր Մաո Ցէ Թունկէն
Lord of the Rings շարքը

Երբ զոհաբերութիւնը կը դառնայ կանոն. Սփիւռքահայ արուեստագէտի տագնապը

Ճամբան

Խմբագրատունէն դէպի անհատական հարթակ․ հանրային խօսոյթի նոր ուղիներ

Աշխարհի ամենէն աւելի գիրք կարդացող երկիրները. Հայաստան՝ 63-րդ, Լիբանան՝ 77-րդ (Ա.)

Պիտակներ

Ինչո՞ւ արուեստական իմացականութիւնը (ԱԻ-AI) չի մտածեր, չի տրամաբաներ, խելացի չէ եւ երբեք գիտակցութիւն պիտի չունենայ

Ազգը կը կործանեն ոչ թէ թշնամիները, այլ սեփական արդարացումները

Ազատութի՞ւն, թէ՞ օրէնքի գերիշխանութիւն․ ո՞րն է ժողովրդավարութեան հիմքը