M

MACHINE LEARNING — մեքենական ուսուցում

ԱԻ-ի բնագաւառ մը, ուր համակարգիչը տուեալներու մէջ օրինաչափութիւններ կը սորվի եւ անոնց հիման վրայ կանխատեսումներ, դասակարգումներ կամ այլ որոշումներ կը կատարէ՝ առանց իւրաքանչիւր պարագայի համար առանձին հրահանգ ստանալու։

Օրինակ. Մեքենական ուսուցումը կրնայ գործածուիլ մեծ քանակութեամբ պատկերներ դասակարգելու համար։

Կարգավիճակ. Նախընտրելի եւ արդէն բնականացած եզր։

MALWARE — վնասակար ծրագիր / վնասաբեր ծրագրակազմ

Ծրագիր մը կամ քոտ մը, որ ստեղծուած է համակարգիչ, ցանց կամ տուեալներ վնասելու, խափանելու, լրտեսելու կամ չարտօնուած հասանելիութիւն ապահովելու անոնց։

Օրինակ. Վնասակար ծրագիրը կրնայ գաղտնաբառեր գողնալ կամ համակարգիչին աշխատանքը խափանել։

Կարգավիճակ. Քննարկելի։

MACHINE TRANSLATION — մեքենական թարգմանութիւն

Բնագիրը մէկ լեզուէ ուրիշ լեզու ինքնագործ կերպով փոխադրող համակարգչային կամ ԱԻ համակարգերու գործածութիւն։

Օրինակ. Արեւմտահայերէնի մեքենական թարգմանութեան որակը մեծապէս կախեալ է հասանելի լեզուական տուեալներու քանակէն եւ որակէն։

Կարգավիճակ. Ընդունուած / նախընտրելի եզր։

MISINFORMATION — սխալ տեղեկութիւն

Սխալ կամ մոլորեցուցիչ տեղեկութիւն, որ կրնայ տարածուիլ առանց անպայման գիտակցուած խաբէութեան նպատակ ունենալու։

Օրինակ. Ընկերային ցանցերու վրայ սխալ տեղեկութիւնը կրնայ շատ արագ տարածուիլ։

Կարգավիճակ. Քննարկելի։

Այստեղ կարեւոր է բառարանային տարբերակումը.

misinformation → սխալ կամ մոլորեցուցիչ տեղեկութիւն, առանց պարտադիր դիտաւորութեան:
disinformation → դիտաւորեալ ապատեղեկատուութիւն, այսինքն՝ գիտակցաբար ստեղծուած կամ տարածուած մոլորեցուցիչ տեղեկութիւն։

MODEL — մոտել

Տուեալներու եւ հաշուարկային մեթոտներու հիման վրայ կառուցուած համակարգ մը, որ սորված օրինաչափութիւնները կը գործածէ կանխատեսում, դասակարգում, պատասխան կամ այլ արդիւնք արտադրելու համար։

Օրինակ. Մոտելը մարզուած է մեծ քանակութեամբ լեզուական տուեալներով։

Կարգավիճակ. Տարբերակ21-ի գործածութիւն։ Տարբերակ21 արդէն կը գործածէ «մոտել» ձեւը։

«Կաղապար»-ը կրնայ գեղեցիկ հայերէն բառ ըլլալ, բայց ԱԻ-ի model հասկացութիւնը չի նշանակեր կաղապար։

MODEL TRAINING — մոտելի մարզում

Տուեալներու միջոցով ԱԻ կամ մեքենական ուսուցման մոտելին ներքին չափանիշները փոփոխելու գործընթացը, որ ան սորվի տուեալներուն մէջ եղած օրինաչափութիւնները։

Օրինակ. Մոտելի մարզումը մեծածաւալ տուեալներ եւ հաշուարկային մեծ կարողութիւն կրնայ պահանջել։

Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։

MULTIMODAL — բազմաձեւ / բազմատեսակ մուտքերով

ԱԻ համակարգի յատկութիւն մը, երբ ան կրնայ մէկ տեսակէ աւելի բովանդակութիւն՝ օրինակ բնագիր, պատկեր, ձայն եւ տեսանիւթ, ընդունիլ, հասկնալ կամ ստեղծել։

Օրինակ. Բազմաձեւ ԱԻ մոտելը կրնայ միաժամանակ վերլուծել լուսանկար մը եւ անոր վերաբերող գրաւոր հարցումը։

Կարգավիճակ. Քննարկելի։ Անգլերէն multimodal-ը ԱԻ-ի մէջ արդէն շատ որոշակի արհեստագիտական իմաստ ունի։ «Բազմաձեւ»-ը հակիրճ է, բայց ինքնին կրնայ բաւարար չափով բացատրական չըլլալ։ «Բազմատեսակ մուտքերով» աւելի հասկնալի է, սակայն չի ծածկեր այն պարագան, երբ համակարգը նաեւ բազմատեսակ ելքեր կ’արտադրէ։ Ուստի «բազմաձեւ»-ը առայժմ կը պահենք իբրեւ ամենէն գործածելի թեկնածուն։

MULTIMODAL AI — բազմաձեւ ԱԻ

ԱԻ համակարգ մը, որ կրնայ աշխատիլ մէկ տեսակէ աւելի տեղեկութեան հետ՝ բնագիր, պատկեր, ձայն, տեսանիւթ կամ այլ տուեալներ։

Օրինակ. Բազմաձեւ ԱԻ համակարգին կարելի է լուսանկար մը տալ եւ անոր մասին բանաւոր հարցում ուղղել։

Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր՝ պայմանով, որ multimodal-ի վերջնական ընտրութիւնը հաստատուի։

 

N

 

NATURAL LANGUAGE PROCESSING (NLP) — բնական լեզուի մշակում

ԱԻ-ի եւ համակարգչային լեզուաբանութեան բնագաւառ մը, որ համակարգիչներուն կարելիութիւն կու տայ մարդկային լեզուն վերլուծելու, հասկնալու, մշակելու եւ արտադրելու։

Օրինակ. Բնական լեզուի մշակումը կը գործածուի մեքենական թարգմանութեան, զրուցավարներու եւ լեզուական մեծ մոտելներու մէջ։

Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։

NETWORK — ցանց

Իրարու կապուած համակարգիչներու, սարքերու կամ համակարգերու ամբողջութիւնը, որ կարելիութիւն կու տայ տուեալներ եւ միջոցներ փոխանակելու։

Օրինակ. Գրասենեակին համակարգիչները միացած են նոյն տեղական ցանցին։

Կարգավիճակ. Ընդունուած գործածութիւն։

NEURAL NETWORK — նեարդային ցանց

Մեքենական ուսուցման հաշուարկային կառուցուածքը, որ բաղկացած է իրարու կապուած բազմաթիւ հաշուարկային միաւորներէ եւ կրնայ տուեալներու մէջ բարդ օրինաչափութիւններ սորվիլ։

Օրինակ. Նեարդային ցանցը հազարաւոր պատկերներով մարզուեցաւ՝ առարկաներ ճանչնալու համար։

Կարգավիճակ. Նախընտրելի եզր։