Գրաբար բառեր, ոճեր եւ ասոյթներ

*Մի՛ ըսէք ու գրէք                                 ***Այլ ըսէ՛ք ու գրեցէ՛ք

  *hիւրսն եկ…                                     ***յիւրսն եկն[1]…       

 *ձայն բարբառոյ անապատի         ***ձայն բարբառոյ յանապատի                                                                              

        *յորմէ յետէ, յորմեհետէ                  ***յորմէ hետ

         *ոտնկայս, ոտնկաց, հոտնկաց      ***յոտնկայս

         *սպաս դնել                                       ***ի սպաս դնել   

         *սրբութեան սրբոց                           ***սրբութիւն սրբոց

         Կցական բարդութիւններ  

         Բաւական  տարածում ունին  կարգ մը յարադրական  ձեւեր՝ բաղադրեալ յատուկ անուններ,  յարադրաւոր բայեր, կայուն բառակապակցութիւններ և այլն, որոնք բառակազմական նոր միջավայրի մէջ  կը վերածուին  կցական կամ համադրական բարդութեան եւ որոնց ուղղագրութիւնը  շատ յաճախ թերի է մեր մէջ: Մէկ  ատղանիշով կը տրուի անջատ ձեւը, ապա երեք աստղանիշով՝ նոյնին   համադիրը: Կը պահենք մեծատառի ու փոքրատառի ուղղագրական հարազատութիւնը:

         *  ամեն  ամիս                                     ***ամենամսեայ

         *  ամեն ժամ                                        ***ամենժամեայ

         *  ամեն ամ (տարի)                           ***ամենամեայ

         *  ամեն օր                                           ***ամենօրեայ                

         *  ապրիլ  24                                        ***ապրիլքսանչորսեան

         *  առաջ քաշել                                    ***առաջքաշում

         *  Արեւելեան Եւրոպա                      ***արեւելաեւրոպական

         *  ափ հանել                                        ***ափհանում

         *  բարի դրացի(ներ)                           ***բարիդրացիութիւն, բարիդրացիական

         *  բաց թողել                                        ***բացթողում

         *  դուրս բերել                                     ***դուրսբերում

         *  դուրս գրել                                       ***դուրսգրում

         *  ետ դառնալ (դարձնել)                  ***ետդարձ

         *  իրար անցնիլ                                  ***իրարանցում

         *  ինծի պէս                                         ***ինծիպէսը, -պէսին, -պէսէն, -պէսով

                                                                           ինծիպէսները, -ներուն, -ներէն, -ներով

                                                                           մեզիպէսը…մեզիպէսները…

            Այս նոյն ձեւով  ալ կը կցուին միւս դէմքերն ու թիւերը՝ քեզի պէս-քեզիպէսները, քեզիպէսին, քեզիպէսէն, քեզիպէսով. իրեն պէս, անոր պէս, մեզի պէս, ձեզի պէս, իրենց պէս, անոնց պէս…:

         *  լոյս ընծայել                                     ***լոյսընծայում

         *  Կարմիր բանակ                              ***կարմիրբանակային

         *  Հարաւային Ամերիկա                   ***հարաւամերիկեան   

         *  հարաւ-արեւելք                              ***հարաւարեւելեան

         *  հարաւ-արեւմուտք                       ***հարաւարեւմտեան

         *  հիւսիս-արեւելք                             ***հիւսիսարեւելեան

         *  հիւսիս-արեւմուտք                       ***հիւսիսարեւմտեան

         *  Հարաւային Ափրիկէ                     ***հարաւափրիկեան

         *  հարիւր հազար                              ***հարիւրհազարաւոր

         *  հարիւր հազարերորդ                   ***հարիւրհազարերորդ, 100.000-րդ

         *  հարիւր հազարական                   ***հարիւրհազարական, 100.000-ական

         *  հարիւր քսան հինգ                        ***հարիւր քսանհինգերորդ,

         * հինգ հազար (ական)                      ***հինգհազարերորդ (ական)

         * հինգ վանկ                                        ***հինգվանկանի, 5-վանկանի   

         * հինգ հարիւր տարի                        ***հինգհարիւրամեայ, 500-ամեայ

         *  Հիւսիսային Ամերիկա                  ***հիւսիսամերիկեան

         *  հիւսիս-արեւելեան                        ***հիւսիսարեւելեան

         *  հիւսիս-արեւմտեան                      ***հիւսիսարեւմտեան          

         *  ձեռք բերել                                       ***ձեռքբերում

         *  ձեռք ձգել                                         ***ձեռքձգում

         *  ձեռք սեղմել                                    ***ձեռքսեղմում

         *  մայիս մէկ                                        ***մայիսմէկեան

         *  մայր ցամաք                                   ***մայրցամաքային

         *  մանր բուրժուա                              ***մանրբուրժուական

         *  մէկ դար                                           ***մէկդարեայ (կամ՝ եան,  տասնադարեան)

         *  մէկուկէս  դար                                ***մէկուկէսդարեայ

         *  մէջ բերել                                          ***մէջբերելի, մէջբերում

         *  Մերձաւոր Արեւելք                        ***մերձարեւելեան

         *  Միջին Ասիա                                   ***միջինասիական, միջինասիացի

         *  Միջին Արեւելք                               ***միջինարեւելեան, միքջինարեւելքցի

         *  միջին հայերէն                                ***միջինհայերէնեան

         *  Մուսա լեռ                                        ***մուսալեռցի

         *  Նիւ Եորք                                          ***նիւեորքեան, նիւեորքաբնակ, նիւեորքահայ

         *  Նոր գիւղ                                           ***նորգիւղեցի (ոչ՝ նորգիւղացի)

         *  նոր սերունդ                                     ***նորսերնդական

         *  չորս գլուխ ունեցող                        ***չորսգլխանի

         *  Սայաթ Նովա                                  ***սայաթնովայագէտ, (-գիտութիւն)

         *  Սեւ ծով                                            ***սեւծովեան 

         *  Սուրբ գիրք                                      ***սուրբգրային

         *  Սուրբ ծնունդ                                  ***սուրբծննդեան

         *  Վայոց  ձոր                                      ***վայոցձորեցի

         *  Փոքր Ասիա                                     ***փոքրասիական, փոքրասիացի

         Ծանօթ.– Երբ բարդ  բառին բաղադրիչները միութեան գծիկով կապուած են, ածանցումի առթիւ գծիկը դուրս կը մնայ. օրինակ՝ հարաւ-արեւելք > հարաւարեւելեան,  հիւսիս-արեւմուտք > հիւսիսարեւմտեան եւ այլն:

[1] «Յիւրսն եկն եւ իւրքն զնա ոչ ընկալան» (Յովհ. Ա/11). «Իւրայիններուն եկաւ, եւ իւրայինները  չընդունեցին  զինք» կամ «Հարազատներուն եկաւ, եւ հարազատները չընդունեցին զինք»: